Amazon Yağmur Ormanlarında CO2 Gübre Etkisi ve Bozulmanın Sınırında Umut Işığı
Küresel iklim değişikliğinin etkileri Amazon yağmur ormanları üzerinde giderek daha çok konuşulur hale geldi. Kuraklıkla birlikte artan ormansızlaşma endişeyi derinleştirse de, son dönemde yayımlanan bir araştırma bu bölgede beklenmedik bir değişimin izlerini sürüyor. Nature Plants dergisinde yayımlanan çalışma, artan karbondioksit (CO2) seviyelerinin Amazon’daki ağaçların büyümesini desteklediğini gösteriyor. Gübre etkisi olarak adlandırılan bu durum, ağaçların biyokütle olarak daha fazla karbon depolamasını sağlıyor ve ormanların yapısal olarak daha iri ağaçlardan oluşmasına yol açıyor.
Çalışma, 188 farklı bölgede üç deceden uzun bir süre boyunca ağaç boyutlarını izleyen yaklaşık 100 bilim insanının katkılarıyla gerçekleştirildi. Sonuçlar, her on yılda ortalama %3,2’lik bir büyüme hızını ortaya koyuyor. Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Adriane Esquivel-Muelbert, atmosferdeki CO2’nin son otuz yılda yaklaşık %20 arttığını ve bunun ağaçların çaplarını güçlendirdiğini vurguluyor. Ancak bu olumlu gelişmenin bozulmamış ormanlarda geçerli olduğuna dikkat çekiliyor; ormansızlaşmanın yarattığı baskı durumunda bu kazanımların korunması mümkün olmuyor.
Ayrıca, daha büyük ağaçların sayısında artış yaşanırken küçük ağaçlar azalıyor. Uzmanlar, bu durumun ışık ve su rekabetinde daha etkili olan büyük ağaçların galibiyetini gösterdiğini belirtiyor. Dr. Esquivel-Muelbert, büyümeyi destekleyen bu eğilimin, Amazon’un karbon yutak fonksiyonunu güçlendirse de, bozulmuş bölgelerde bu iyileşmenin sınırlı kalacağını ifade ediyor.
Bu konunun COP30’da daha çok konuşulması bekleniyor. Brezilya’nın Belém kentinde Kasım ayında yapılacak toplantıda, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki tartışmalara yeni bir boyut kazandırması öngörülüyor. Dr. Esquivel-Muelbert, tropikal yağmur ormanlarının insan kaynaklı iklim değişikliğiyle mücadeledeki öneminin altını çizerek, alınacak kararların bu ekosistem için kritik olacağını belirtiyor.
