Dünya Geneli Sosyal Medya Yaş Sınırları: Ülkelerin Parkuruyla Giderek Sertleşen Düzenlemeler
Son dönemlerde çocuk ve gençler için sosyal medya kullanımı üzerinde sınırlayıcı adımlar artıyor. Avustralya tarafından başlatılan yaş kısıtlamaları, Fransa, İngiltere ve Danimarka gibi ülkelerin de katılımıyla hızla küresel bir tema haline geldi. Bu akışta Türkiye ve Güney Kore de kendi planlarını gündeme taşıyor. Ülkeler, genç kullanıcıları korumayı amaçlayan yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor ve çeşitli uygulama yöntemleri öneriyorlar.
Avustralya uzun süredir uyguladığı yaş sınırıyla örnek oluşturdu. Facebook, Instagram, TikTok, X, YouTube ve diğer popüler platformlar için belirlenen yaş gereklilikleriyle hesapları güncelledi. Uygulama hâlâ tamamen istenen etkiyi sağlamamış olsa da, vpn gibi kaçak yollarının da azaltılması için yeni tedbirlerin masada olduğu belirtiliyor.
Danimarka ise henüz yürürlüğe girmese de 15 yaş sınırını bu yıl içinde hayata geçirmeyi planlıyor. Ayrıca okullarda akıllı telefon kullanımı konusunda getireceği sınırlamalarla diğer ülkelerle paralellik kurması bekleniyor.
Endonezya bu alanda bölgenin ilk 16 yaş altı kullanıcılar için net bir yasa çıkaran ülkesi oldu. Mart kararına göre YouTube, TikTok, X, Facebook, Instagram ve Roblox yüksek riskli platformlar olarak değerlendirildi ve kısıtlamalar başlayacak.
Brezilya Mart 2026’da yürürlüğe giren Dijital Çocuk ve Ergen Statüsü kapsamında 16 yaş altı hesapların anne-baba hesabına bağlanmasını ve yaş doğrulamasının güçlendirilmesini öngören tedbirleri devreye aldı. Amaç, bağımlılık yaratan özellikleri sınırlandırmak ve güvenli bir deneyim sunmak olarak özetlenebilir.
İngiltere gibi bazı ülkelerde 16-17 yaş grubuna yönelik gece saatlerinde kısıtlamalar ve diğer güvenlik önlemleri test ediliyor. Otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi özellikler bu yaş grubunda devre dışı bırakılarak kullanıcı deneyimini sınırlamaya çalışıyor.
Fransa ise 15 yaş altını sosyal medya erişiminden uzak tutmaya yönelik adımlar atıyor. Parlamento tasarıya onay verse de uygulama ve denetim mekanizmaları hâlen tartışma konusu ve uygulanabilirliğe dair ayrıntılar netleşiyor.
ABD özelinde ise federal düzeyde net bir yasa görünmüyor; bazı eyaletler kendi düzenlemelerini hayata geçirdi. Mahkeme kararlarıyla bazı uygulamalar durdurulmuş olsa da, Kaliforniya ve Teksas gibi eyaletler 2026 için tartışmaları sürdürüyor.
Türkiye TBMM tarafından 22 Nisan 2026’da kabul edilen ve 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren 7578 sayılı kanunla yeni çerçeveye kavuştu. 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunulmaması ve yaş doğrulama dahil gerekli tedbirlerin alınması zorunlu kılındı. Düzenleme 1 Kasım 2026’da fiilen yürürlüğe girecek şekilde planlandı. Aynı zamanda ebeveyn kontrol paneli, 15-18 yaş grubuna özel ayrı hizmetler ve yanıltıcı reklamları engelleme yükümlülükleri getirildi. Uymayan platformlara önce idari cezalar, ardından internet trafiğini kısıtlamaya yönelik tedbirler uygulanabilir. BTK, 13 yaş altı çocuklar için daha kapsamlı bir kısıtlama üzerinde de çalışıyor.
Güney Kore de bu listeye dahil oldu. İletişim Komisyonu, 14 yaş altı için sosyal medya kullanımını yasaklama yönünde bir çalışma yürütüyor. Zaten 16 yaş altı için gece 00.00-06.00 arasındaki online oyun yasağı mevcut; yeni düzenleme bu korumayı sosyal medya için genişletmeyi hedefliyor.
Görünen tabloya göre her ay yeni bir ülke ekleniyor ve toplamda 40’tan fazla ülkede benzer düzenlemeler gündemde yer alıyor. Çin gibi bazı ülkeler uzun süredir çocuk güvenliği konusunda katı kurallarla ilerliyor. Avrupa düzeyinde de henüz yasal bir tek çatı olmamasına rağmen Komisyon’un taslağı kısa süre içinde şekillenebilir.
