65 Ton Cıva ile Gölgesinde Kalan Denizaltı Felaketi: U-864 ve Venturer’ın Sessiz Çatışması
İkinci Dünya Savaşı’nın dondurucu sularında yaşananlar sadece stratejilere bağlı değildi. Kriegsmarine’e ait 1.162 denizaltının okyanuslarda gezinmesi, deniz savaşlarının en kanlı yüzünü hatırlatıyordu; bu süreçte U-bot filosu, Müttefik gemilerine göz açtırmayan bir tehdit olarak öne çıktı. Ancak savaşın sonunda geriye kalan en çarpıcı an, denizin derinliklerinde saklı bir felaketle ilgiliydi. 9 Şubat 1945 tarihinde meydana gelen çatışmada, U-864 ile HMS Venturer’ın tamamen suyun altında süren karşılaşması, iki taraf için de tekil ve benzersiz bir an olarak kayıtlara geçti. İngiliz subayı Teğmen Jimmy Launders komutasındaki Venturer, Shetland Adaları’ndan hareket etmişti. Almanlar, Sezar Operasyonu kapsamında Japonya’ya kritik bir kargo taşıdığını bilerek hareket ediyordu.
Gergin takip, yaklaşık üç saat sürmüş ve Launders, elindeki tüm torpidoları aynı anda fırlatarak büyük bir riske girmişti. Dördüncü torpido, U-864’ü ikiye bölerek 73 mürettebatıyla birlikte derinlere gömüldü. Ancak bu kahramanca vuruş, çevre üzerinde uzun vadeli bir felaketin tetikleyicisi oldu. Okyanusun kalbinde saklı saatli bomba: 65 ton cıva denizaltının enkazı ile birlikte suya karıştı. U-864, Japonya’ya patlayıcı üretimi için gönderilen bu ağır kargo nedeniyle büyük bir tehlike taşıyordu. Batığın Norveç’in Fedje kıyılarına yakın 150 metre derinliğe gömülmesi, sular altında kaldığı yıllarda tüplerin enzimleşmeyle bozulmasına yol açtı.
Enkazın yeri 2003 yılında tespit edilene dek tüplerin sızdırması sürerken, bu kimyasal tehdit bölgedeki deniz yaşamını ve dolaylı olarak insan sağlığını tehdit eder durumda kaldı. Norveç hükümeti hemen balıkçılığı kapattı ve çözüm arayışına girişti. Çernobil’in nükleer reaktörünü kapatan üsse benzer bir yaklaşım ile, enkazın çevresindeki alan kum, beton ve molozla kaplanarak cıvanın yayılmasının önüne geçildi. Bu mühürleme projesi yaklaşık 32 milyon dolar değerindeydi ve güvenli tahliye ile kalıcı mühürleme hedefleniyordu.
Günümüzde bu çevre felaketine karşı yürütülen çalışmalar yeni bir aşamaya geldi. 2026 yılı itibarıyla, Norveç hükümeti cıvayı güvenli biçimde çıkarmayı ve kalan kısımları kalıcı olarak mühürlemeyi planlıyor. Savaşın sona ermesinden yıllar sonra bile, bu olay doğanın korunması için modern teknolojinin kullanılması gerektiğini hatırlatmaya devam ediyor.
