Bitchat: İnternet Bağımsız Mesajlaşmanın Zirvesinde Uganda ve Kitlesel Kısıtlamalar
Uganda’da yaşanan seçim süreci sırasında internet erişiminin kesilmesi, alternatif iletişim çözümlerinin ön plana çıkmasına yol açtı. Bu süreçte, Jack Dorsey’in kurucularından biri olduğu iddia edilen Bitchat adlı mesajlaşma uygulaması, günlük iletişim için internet bağlantısına ihtiyaç duymadan çalışabilen bir uç nokta olarak dikkat çekti. Apptopia verilerine göre, sadece bu yıl içerisinde 28.000’in üzerinde indirilen uygulama, önceki iki ayın toplam indirme sayısını dört katına çıkararak trend halinde yükseldi. Apple ve Google mağazalarında hızla yükselişe geçen Bitchat’in geliştiricisi Calle, son haftalarda yaklaşık 400.000 Ugandalı’nın uygulamayı indirdiğini ve bu sayının ülke nüfusunun yaklaşık %1’ine tekabül ettiğini belirtiyor. İnternet Kesintisinde Rekor Kıran Uygulama: Bitchat bir diğer popüler platform olan WhatsApp’ın aksine, bu uygulama için internet veya hücresel veri gerekmiyor; yakındaki cihazlar arasında şifreli mesajları iletmek için Bluetooth teknolojisini kullanıyor. Mesajlar, hedefine ulaşana kadar cihazlar arasında kırılarak ilerliyor ve her bir cihaz hem gönderici hem de iletici görevini üstleniyor. Hiçbir kullanıcı kaydı, telefon numarası kaydetme veya hesap oluşturma gerekliliği bulunmuyor. Temmuz 2025’te internetin merkeziyetçiliğine karşı bir tepkiyle hayata geçirilen Bitchat, merkeziyetsiz yapısı sayesinde devlet kaynaklı bağlantı kısıtlamalarının görüldüğü bölgelerde özellikle cazip hâle geliyor. Uganda İletişim Komisyonu, yanlış bilgilendirme ve seçim dolandırıcılığı endişeleri nedeniyle Salı günü saat 18.00’den itibaren internet erişimini kapattı. Bu adım, üst üste üçüncü kez bir başkanlık seçimi sürecinde ülke genelinde telekomünikasyon kısıtlamalarının uygulandığı dönüm noktalarından biri olarak kayda geçti. Muhalefet lideri Bobi Wine, hükümetin bir kapanma planını öngördüğünü belirterek destekçilerini Bitchat indirmeye çağırdı. Uluslararası Af Örgütü ve BM İnsan Hakları Ofisi ise söz konusu kısıtlamaları ifade özgürlüğüne yönelik ciddi bir saldırı olarak değerlendirdi. Benzer bir iletişim patlaması, Ocak ayında başlayan İran protestolarında da görüldü; orada indirme sayıları tek haftada 437.900’ü aştı. Bölgedeki geliştiriciler, Farsça dil desteği sunan Noghteha adlı yerelleştirilmiş bir sürümü bile hayata geçirdi. Cornell Üniversitesi uzmanları, internet kesintilerinin yanlış bilgiye karşı değil, koordinasyonu ve bilgi akışını engellediğini vurguluyorlar. Siz bu tür internet gerektirmeyen iletişim yöntemlerinin geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz?
