Türkiye-Nükleer İş Birliği: AtkinsRéalis ile CANDU Monark Çalışmaları ve 2029 Başlangıç Planı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sinop ve Trakya için planlanan nükleer tesisler konusunda Kanada merkezli AtkinsRéalis ile teknik çalışmaların başlatılmasına karar verildiğini duyurdu. Bakanlık açıklamasında, bu büyük ölçekli projelerde dünyanın önde gelen enerji teknolojileri şirketlerinden biriyle iş birliğinin ilerletilmesi hedefinin vurgulandığı kaydedildi. Görüşmede, Sinop ve Trakya sahalarındaki potansiyel nükleer enerji santralleri için iş birliği olanakları ve CANDU teknolojisinin uygulanabilirliği ele alındı.
CANDU Teknolojisi Neler Sunuyor? Kanada’nın geliştirdiği CANDU reaktörleri, bazı ülkelerin sahip olduğu özgün bir nükleer teknoloji paradigması olarak öne çıkıyor. Zenginleştirilmiş uranyum yerine doğal uranyum kullanabilen bu basınçlı ağır su reaktörü (PHWR) sınıfına ait sistemler, çekirdekteki ağır suyun hem nötron yavaşlatıcı hem de soğutucu olarak işlev görmesini sağlıyor. Bu yapı, fisyon verimini artırırken yakıtın daha verimli kullanılmasına olanak tanıyor. En çarpıcı özelliklerinden biri ise çalışma sırasında yakıt ikmali yapılabilmesi; yani santral çalışırken bile yakıt çubukları değiştirilebiliyor.
Monark gibi modern tasarımlar, yalnızca doğal uranyumla sınırlı kalmayıp hafif su reaktörlerinden çıkan kullanılmış yakıt, toryum veya MOX gibi farklı yakıt türleriyle de çalışabilir. Bu esneklik, teknolojinin benzersiz bir yakıt esnekliği özelliğini öne çıkarıyor. CANDU sistemleri, 1960’lardan beri Kanada’da elektrik üretimi için tercih edilmekte ve Romanya, Güney Kore, Arjantin ile Çin gibi ülkelerde de kullanılıyor. Dayanıklı tasarım, uzun ömür (yaklaşık 60 yıl) ve düşük karbon salımıyla modern enerji üretiminde güvenilir bir referans olarak kabul ediliyor.
Nükleer Santraller İçin Yeni Nesil CANDU Monark Reaktörleri konusunda Bayraktar’ın ayrıntılara ne zaman gireceği netleşse de, Türkiye’nin planladığı santrallerde muhtemelen Monark reaktörü kullanılacak. CANDU’nun geleceğini temsil eden bu CANDU Monark, AtkinsRéalis’in nükleer kolu Candu Energy Inc. tarafından geliştiriliyor. Ön lisans sürecinin yakında Kanada Nükleer Güvenlik Komisyonu tarafından onaylanması ve 2029’da ilk inşaata başlanması hedefleniyor. Planlar sadece Kanada ile sınırlı kalmayıp Türkiye’nin de bu programa entegrasyonu söz konusu olabilir.
