Mimas’ta Buz Kabuğunun Altunda Gizli Okyanus: Yeni Bulgular ve Gelecek Görevler
Satürn’ün en küçük uydusu Mimas yüzeyinin altında yeni bir okyanus ihtimalini barındırmış olabilir. Araştırmalar, buz tabakasının kalınlığını haritalayarak mevcut olası okyanusun yaşıyla buzun en ince noktalarını belirlemeye çalışıyor; bu ince noktalar, gelecekteki görevlerin okyanusu tespit etmeleri için kilit noktalar olarak öne çıkıyor. Ayrıca, Herschel Krateri’nin incelenmesi, olası okyanusun yaş aralığına dair ipuçları sunuyor. Yeni bir okyanus dünyası mı?
Southwest Research Institute (SwRI) bünyesindeki gezegen bilimci Alyssa Rhoden, geçen ay düzenlenen Europlanet ve Planetary Sciences toplantısında Mimas’ta okyanus dünyalarına özgü tipik izlerin gözlemlenmediğini belirtti. Örneğin, Enceladus ve Europa gibi buzun erimesiyle oluşan çatlaklar Mimas’ta mevcut değil. Ancak geçen yıl yapılan çalışmalar, NASA’nın Cassini uzay aracından elde edilen verilerin Mimas’ta nispeten yeni bir okyanusu desteklediğini gösteriyor. Cassini verileri, 20-30 kilometre kalınlığında katı buz tabakasının altında bir okyanus olabileceği fikrini güçlendiriyor. Rhoden ve ekibi, Mimas’ın buz kabuğunun kalınlığını ve ısının yüzeyinde nasıl aktığını anlamak için Europa’nın ısı kabuğu kalınlığına dayalı modelleri Mimas’a uyguladı; erime başladığında bu sürecin hızla ilerlediğini gördüler.
Satürn’ün çekimi erimeyi tetiklemiş olabilir. Mimas’ın erimesi, yörüngesiyle doğrudan bağlantılı görünüyor. Uydunun oluşumuyla ilgili hâlihazırda bazı sorular olsa da, olası bir okyanusun uydunun oluşum aşamasında kalmadığı, yakın zamanda ortaya çıktığı düşünülüyor. Tahminler, okyanusun yörüngesel değişimlerle oluşmuş olabileceğini öne sürüyor. Mimas’ın yörüngesi bir süre daha eksantrik oldu ve Satürn’ün çekim kuvveti buzun ısınarak erimesine yol açtı. Bu değişimin tahminen 10 ila 15 milyon yıl önce gerçekleştiği belirtiliyor. Zamanla yerçekimi uydunun yörüngesini daireselleştirince, gelgit etkileri buzları yeniden eritmedi ve okyanus yavaşça yeniden donmaya başladı.
Gelecek uzay görevleri, Mimas’taki buzun ısısal akışını ölçerek altındaki okyanusu tespit edebilir. Ayrıca Mimas, popüler kültürdeki “Death Star” imgesiyle de biliniyor. Yüzeyinin yaklaşık üçte birini kaplayan Herschel Krateri, 130 kilometre çapında devasa bir yapıya sahip ve okyanus tartışmalarında kilit rol oynuyor. Kraterin şekli, oluştuğu zeminin sertliği hakkında önemli ipuçları veriyor. Simülasyonlar, Herschel’in oluştuğu dönemde buzun tamamen katı olmadığını, yani uydunun erime noktasına yakın bir sıcaklıkta bulunduğunu öne sürüyor. SwRI’den Adeene Denton, kraterin buzun ısındığı ancak tamamen erimediği dönemde oluştuğunu belirtiyor. Herschel’in merkezinde, büyük çarpışmalar sonucu oluşan bir merkez tepe bulunuyor; sıvı bir okyanus altında böyle bir yapı olamazdı. Yapılan çalışmalar, Herschel’in oluşum zaman aralığını 1 milyon ile 10 milyon yıl arasında değişen bir döneme yerleştirerek, uydunun genç jeolojik tarihine uygun bir çerçeve sunuyor.
