Kuzey Uydusundaki Genişleyen Kara Delik: RACS J0320-35 Hakkında Yeni Bulgular
Evrenin en hızlı büyüyen kara deliklerinden birinin varlığı, NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile yapılan gözlemlerde ortaya çıktı. İlk bakışta sıradan bir kara delik gibi görünen bu nesne, erken evrenin nasıl bu kadar hızlı kütle kazanabildiğini anlamamıza yeni ipuçları sunuyor.
Gözlemler Keşfedilen kara delik, 12,8 milyar ışık yılı mesafedeki konumunda bulunuyor ve kütlesi Güneş’in yaklaşık bir milyar katı olarak tahmin ediliyor. Bu değerler, evrenin doğumundan yaklaşık 920 milyon yıl sonrasına uzanan bir dönemde yapılan incelemelerle elde edildi.
Bu kara delikten yayılan X-ışını miktarı, evrenin ilk milyar yılında gözlemlenen tüm kara deliklerden daha yüksek olmasıyla dikkat çekiyor. Kara delik, kuasar olarak adlandırılan son derece parlak bir enerji kaynağı olarak hareket ediyor; bu parlaklık, çevresindeki madde ile etkileşiminin bir sonucudur.
RACS J0320-35, iki yıl önce keşfedildiyse de 2023 yılında Chandra ile yapılan X-ışını gözlemleri, bu kuasar ve kara delik sisteminin diğerlerinden farkını daha net ortaya koydu.
Aykırı bir kara delik olarak nitelendirilen bu nesne, verilerde Eddington sınırını aştığı bir hızla büyüdüğünü gösteriyor. Eddington sınırı, madde akışının kara delik kütlesi ile radyasyon basıncı arasındaki dengeyi belirleyen üst sınırdır; bu sınırın ötesinde madde, normal koşullarda kara deliğe düşmeye devam edemez.
Çalışmanın bulgularına göre, RACS J0320-35’in yılda 300 ile 3.000 Güneş kütlesi arasında büyümesi öngörülüyor. Böyle bir büyüme temposu uzun süre sürerse, başlangıçta yüz Güneş kütlesinden daha küçük bir yıldızın çöküşüyle oluşmuş olabileceği ihtimalini de gündeme getiriyor.
Parçacık jetlerinin, ışık hızına yakın hareket ettiği gözlemlenmesi de kuasarlar arasında nadir görülen bir özellik olarak öne çıkıyor ve bu jetlerin kara delik hızla büyürkenki dinamikleri ile ilişkilendiriliyor. Araştırmacılar, büyüme hızının bu jet oluşumunda rol oynayabileceğini belirtiyorlar.
