Trump Bütçe Taslağıyla NASA ve Uzay Programında Büyük Değişim Sinyalleri
ABD Başkanı Donald Trump, 2027 mali yılına ilişkin bütçe taslağını sunarken NASA bütçesinde belirgin bir küçülme öngördü. Taslak, Ay’a insanlı bir görev hedefini sürdürürken, ajansın bütçesini %23 oranında azaltmayı öneriyor. Bu adım, Kongre sürecinin ardından nihai metnin oluşacağı uzun bir müzakere dönemi başlatıyor; 1 Ekim 2026’da başlayan 2027 mali yılı için öngörülen bütçe, 18,8 milyar dolar olarak öne sürülüyor ve 2026’ya göre 5,6 milyar dolarlık bir düşüş anlamına geliyor.
Yönetimin gerekçesi, gereksiz ve maliyeti ağır faaliyetleri düşürerek bütçeyi odağı Ay’a insan indirme ve uzun vadeli Ay üssü kurma hedeflerine yönlendirmek. Artemis programı korunacak, ancak diğer programlar risk altında. Bütçe taslağına göre Artemis’e 8,5 milyar dolar aktarılması planlanıyor; bununla Ay iniş araçları, uzay giysileri, yüzey araçları ve yaşam alanları gibi unsurlar için finansman sağlanacak. Ayrıca Ay yüzeyine yönelik ticari robotik görevlerin artırılması öngörülüyor.
Üst düzey odaklar arasında, akademik ve bilimsel programları içeriden daraltmak yer alıyor. NASA’nın bilim bütçesinde yaklaşık %50 oranında küçülme önerisiyle yaklaşık 3,4 milyar dolarlık kesinti gündemde. 40’tan fazla düşük öncelikli görev iptal edilmesi planlanıyor. Bu kapsamda SLS ve Orion gibi mevcut ağır yük roketleri yerine daha maliyetli olmayan ticari seçeneklerin değerlendirilmesi teşvik ediliyor; SpaceX’in Starship’i ve Blue Origin’in New Glenn’i gibi çözümler ön plana çıkıyor. Ancak SLS’in Artemis V görevine kadar kullanılmaya devam edeceği öngörülüyor; sonraki aşamada astronotları Ay yörüngesine taşıyacak ticari çözümler için yeni bir ihale süreci başlatılması hedefleniyor, bunun da 2027 mali yılında başlaması bekleniyor.
Uluslararası uzay İstasyonu (ISS) için ayrılan bütçede 1,1 milyar dolarlık bir kesinti öngörülüyor. Bu, ISS’nin 2030’da emekli edilmesi planını desteklerken, Kongre’de bazı üyeler istasyonun 2032’ye uzatılmasını savunuyor. uzay programlarında meydana gelen bu belirsizlik, Artemis gibi uzun vadeli derin uzay hedeflerini dolaylı olarak etkileyebiliyor.
Soğuk Savaş döneminin sonlarında Ay’a insan indirmenin bütçe payını %4’ün üzerine çıkaran o dönemdeki durumla karşılaştırıldığında, 2026 bütçesinde NASA payı yalnızca %0,35’e gerilemiş durumda. Genel bütçe yaklaşımı kapsamında savunmaya yönelik harcamalarda keskin bir artış öngörülürken, bariz bir şekilde uzaya yönelik harcamalarda azaltmalar görülebilir. Savunma bütçesinde yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık bir artış hedefleniyor ve bu artış kapsamında personel maaşlarında yüzde 5–7 aralığında zamlar, yeni savaş gemileri için temel kaynaklar ve füze savunma ile kritik mineral tedariki gibi konular için ek kaynaklar ayrılıyor.
Diğer yandan, savunma dışı federal harcamalarda ise yaklaşık %10’luk bir kısım kesintiye tabi tutuluyor. Tarım, Sağlık ve Çevre koruma alanlarında sırasıyla %19, %12,5 ve %52 oranlarında düşüşler öngörüldü. Bu adımlar, bütçe dengesini sağlama amacıyla dizayn edilmiş bir yeniden yapılandırmanın parçası olarak değerlendiriliyor.
