Türkiye’de Yenilenebilir Enerji ve Elektrik Faturalarına Etkisi: 2025 Analizi
Türkiye’nin elektrik üretimindeki yenilenebilir payı artarken, haneler ve işletmeler için faturalar buna bağlı olarak değişim gösterdi. Ember’in analizine göre yenilenebilir enerjiyle üretim, konut abonelerinin yıllık elektrik faturalarında ortalama yaklaşık %9’luk bir düşüş yarattı. Bu düşüş, bir takvim yılı içinde verilen aylık tasarruf olarak da kaydediliyor. Özellikle yenilenebilir üretimin yüksek olduğu dönemlerde bu etki belirginleşiyor ve bahar ile yaz aylarında bazı aylarda tasarruf oranı yüzde 17’lere kadar çıkabildi.
Toptan elektrik fiyatlarında kayda değer düşüş, düşük maliyetli üretimin elektrik piyasasında baskıyı aşağı yönlü yönlendirmesinden kaynaklandı. Ember’e göre 2025 yılında yenilenebilir enerji üretimi serbest piyasadaki toptan fiyatları yaklaşık %45 düşürdü. Düşüşün saatlik dağılımı üretimin yoğun olduğu dönemlerde daha belirgindi; talebin düşüklüğü olan saatlerde bu etki daha güçlüyken, talebin yüksek olduğu saatlerde bile yaklaşık yüzde 23’lük bir avantaj oluştu. Ancak bu gerilemenin faturalara birebir yansımadığı da vurgulanıyor; enerji bedeli dışında kalan kalemler (örneğin dağıtım bedeli) bu etkiye tabi değil.
Mevcut durumda mesken abonelerinin faturasını doğrudan güncel piyasa fiyatları etkiliyorken, tüketimin gün içindeki ucuz saatlere kaydırılması faturaya yansımada gecikmelere yol açabiliyor. Ember’in senaryo analizine göre ise tüketimin elektriğin daha ucuz olduğu saatlere kaydırılması halinde yıllık tasarruf oranı yaklaşık %15,7 seviyesine çıkabiliyor ve bu da hanelerde yıllık iki aylık ödeme tutarına denk bir düşüş olarak hesaplanıyor. Aylık tasarruf ise talep ve yenilenebilir üretim seviyelerine bağlı olarak %5 ile %27 arasında değişebiliyor.
2,5 milyon hane yüksek tarife altında kalabilir Türkiye’de serbest piyasa ve ulusal tarife sistemi birleşiminde; kamu destekli tarife, yıllık 4.000 kWh’a kadar uygulanıyor ve bunun üzerindeki tüketimlerde Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) kapsamına giriliyor. Ember raporuna göre 2026’da yaklaşık 2,5 milyon meskenin SKTT kapsamına geçmesi öngörülüyor; bu da bu hanelerin faturalarının ulusal tarifeli abonelere göre en az iki kat daha yüksek olabileceğini gösteriyor. Yine de yenilenebilir üretimin piyasa fiyatlarını düşürmesi bu artışı kısmen dengeliyor.
Sanayide etkiler daha belirgin ve tüketim yoğunluğu ile vergi/katsayı uygulamaları nedeniyle sanayi ve ticarethane abonelerinde toplam tasarruf oranı yüzde 9,5’in üzerine çıkıyor. Hesaplamalar, yenilenebilir üretimin sağlayacağı maliyet avantajının her sanayi müşterisine yaklaşık yıllık 250 bin dolar, ticarethanelere ise yaklaşık 30 bin dolar düzeyinde tasarruf getireceğini gösteriyor. Ember analisti Bahadır Sercan Gümüş, “Yenilenebilir enerjinin toplam üretimdeki payının artması, fosil yakıtlarla karşılaştırıldığında daha düşük maliyetli üretim sunuyor ve elektrik piyasası fiyatlarını aşağı çekiyor. Bu durum, nihai tüketici faturalarına da yansıyor. Türkiye’nin konut tarafında talep yönetimini güçlendirmesi ve çatı üstü güneş yatırımlarında izin/t doğrulama süreçlerini sadeleştirmesi, yenilenebilir enerjinin ekonomik faydalarını hanelere daha güçlü ve kalıcı biçimde taşıyabilir.” diye belirtiyor. Ülkenin çatı üstü güneş enerjisi potansiyeli ise asgari 120 GW olarak değerlendiriliyor.
