X-76: Bell Textron’un DARPA Projesi İçin Geliştirdiği Yüksek Hızlı VTOL Platformu

ABD’nin deneysel havacılık ailesine katılan X-Plane ailesinin en yeni üyesi, Bell Textron tarafından tasarlanan ve DARPA için üretilen katlanabilir rotor teknolojili bir uçak olarak sunuluyor. Platform, X-76 adıyla resmi olarak duyuruldu ve SPRINT programı kapsamında 2028 yılında uçuşa başlaması öngörülüyor. Amaç, pist gerektirmeyen kalkış yeteneğini sürdürürken jet benzeri yüksek hızlara ulaşabilen yeni nesil hava araçlarının temelini atmak.

X-76’nın hedefi, hem mürettebatlı hem de insansız varyantlarıyla test edilmesi gereken çok yönlü bir konsept sunmak. Tasarımın merkezinde, kanat uçlarındaki katlanabilir proprotorlar yer alıyor ve bu özelliğe Stop/Fold rotor sistemi adı veriliyor. Kalkış ve hover esnasında tilt-rotor benzeri bir mekanizma ile dikey kalkış ve havada asılı kalma yeteneği sağlayan yapı, ileri uçuşa geçildiğinde rotorları durdurarak düşük sürüklemeli bir konfigürasyona dönüyor. Böylece yüksek süratler elde edilmesi için ayrı bir jet itiş sistemi devreye giriyor.

İlk uçuş hedefi 2028 olarak belirlenmiş durumda ve DARPA’nın açıklamasına göre üretime geçiş süreci yakın zamanda tamamlandı. Önümüzdeki adımlar, uçuş testlerini kapsayacak ve bu testlerin 2028’in başlarında başlaması planlanıyor. Sistemin teknik ayrıntıları hâlâ netleşmiş değil; ancak Bell, Stop/Fold rotor teknolojisinin ölçeklenebilir olduğunu vurgulamış durumda. Mevcut fikir birimlerinde, 2 ton ile 45 ton arasında değişen azami kalkış ağırlıklarına uygun geniş bir platform yelpazesinden bahsediliyor.

SPRINT programı şimdilik personel ve kargo taşımaya odaklı bir geliştirme yönünde ilerliyor olsa da, Bell’in yayımladığı konsept görselleri farklı görev tiplerine uyarlanabilir birkaç varyantı işaret ediyor. Bu kapsamda CSAR (arama kurtarma), keşif ve taarruz gibi görev seçenekleri de değerlendiriliyor.