Starlink Uyduları ve Çarpışma Önleme: FCC Raporunun Yeni Açıları
SpaceX, ABD Federal İletişim Komisyonu’na (FCC) sunduğu bir raporda, Starlink uydularının 2025 yılı boyunca yaklaşık 300 bin çarpışmadan kaçınma manevrası gerçekleştirdiğini belirtti. Bu rakam, 2024’te kaydedilen yaklaşık 200 bin manevraya kıyasla yüzde 50 artış anlamına geliyor. Alçak Dünya yörüngesinin Amerikan ve Çinli rakip uydu takımyıldızlarıyla giderek daha dolması, artışın temel nedeni olarak gösteriliyor. Çin uyduları başlıca risk kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor; raporda çarpışma riskinin en büyük nedenlerinden biri Çin menşeli uydular ve uzay nesneleri olarak işaret ediliyor. Haziran–Kasım döneminde Starlink’in yörüngesini değiştirmesine yol açan 20 nesnenin 7’sinin Çin kaynaklı olduğu ve toplamda 3.732 manevraya sebep olduğu belirtiliyor. SpaceX, özellikle Shanghai Lanjian Hongqing Technology şirketine ait Honghu-2 uydusunun Starlink araçlarıyla binin üzerinde yakın geçişe neden olduğunu dile getiriyor.
Gerilim, 9 Aralık’ta meydana gelen tehlikeli bir yakınlaşmayla daha da belirginleşti: Yeni fırlatılan bir Çin uydusu, 560 kilometre irtifadaki Starlink-6079’un yaklaşık 200 metre yakınından geçti. Starlink mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı Michael Nicolls, Çinli operatörlerin mevcut uydularla koordinasyon ya da yörünge çakışma önleme iletişimi kurmadığını söyledi. FCC raporu, çarpışmaların önlenebilmesi için operatörler arasında tutarlı veri paylaşımı ve güvenilir iletişim gerektiğini vurgularken, Çinli ve Rus operatörlerin bu bilgileri paylaşma konusunda çoğunlukla isteksiz davrandığını belirtiyor.
Uzmanlar: Mevcut gidişat sürdürülebilir değil Şu an için 9.400’den fazla uydu işleten Starlink, yörüngedeki aktif uzay araçlarının yaklaşık %65’ini oluşturarak büyük bir paya sahip. İngiltere Southampton Üniversitesi’nden Prof. Hugh Lewis, bu hareketleri olağanüstü yüksek olarak nitelendirdi ve SpaceX’in bu hızla devam etmesi halinde 2027’de yılda 1 milyon manevraya ulaşabileceğini öngördü; sistemin sürdürülebilir olmadığına işaret etti. Rapor, SpaceX’in sektör genelinden daha katı bir çarpışma önleme eşiği kullandığını da ortaya koyuyor: risk oranı 10 milyonda 3 olduğunda manevra başlatılıyor; sektörde yaygın kabul gören eşik ise 10 binde 1.
Regina Üniversitesi’nden astronomi profesörü Samantha Lawler ise Starlink’in uzaydaki baskın konumunun jeopolitik sonuçlarına dikkat çekti ve şöyle konuştu: “uzay Antlaşması’na göre herkes uzayın her bölgesine erişebilmelidir; ancak fiiliyatta uzayın büyük kısmı tek bir aktör tarafından kontrol ediliyor.”
Yörüngedeki trafik daha da artacak diye öne sürülen görüşler doğrultusunda, Çin’in devlet destekli Guowang projesi 13.000, Şanghay merkezli Qianfan girişimi ise 2030’a kadar 15.000’den fazla uydu fırlatmayı hedefliyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne sunulan belgeler, Çin’in 200.000’den fazla internet uydusu fırlatmayı planladığını gösteriyor.
