Soğuk Savaş Sonrası Hava Gücü Üstünlüğünde Kritik Dönemeç: Çin’e Karşı ABD’nin Zayıf Noktaları
ABD Hava Kuvvetleri’nin uzun yıllardır sürdürdüğü hava üstünlüğü, gün geçtikçe daha kırılgan görünüyor. Eski bir ABD Hava Kuvvetleri pilotu ve hava gücü uzmanı olan Albay John Venable, Çin’in büyüyen ve gelişen hava kuvvetlerinin Amerika’nın köklü stratejik avantajını tehdit ettiğini ifade ediyor. Venable’ın uyarıları, son zamanlarda savunma yetkililerinin dile getirdiği benzer endişelerle paralellik gösteriyor. “Biz çok gerideyiz” sözleri, ABD ordusunun uzun süredir hava filosunun yaşlanması ve küçülmesi konusundaki kaygılarını vurguluyor. Çin ise uçak adedini ve muharebe kapasitesini hızla artırıyor; bu fark, kapasite, yetenek ve hazırlık açısından karşılaştırıldığında giderek belirginleşiyor. Venable, “biz çok gerideyiz, vahim derecede gerideyiz” ifadesiyle durumu özetliyor.
ABD Hava Kuvvetleri envanterinde 2000’den fazla savaş uçağı bulunmasına rağmen, bunların çoğu tam muharebe görevine hazır durumda değil. Pentagon’un öngörülerine göre savaş, nakliye, bombardıman ve tanker gibi çeşitli hava araçlarını kapsayan filo büyüklüğü yaklaşan dönemde 5000’in altına düşecek. Yeni uçak alımları yavaşlarken, var olan uçakların emekliliği bu küçülmeyi hızlandırıyor. Üstelik hizmetteki uçakların çoğu, öngörülen görev kabiliyetlerini karşılamıyor. Yetkililer, filo küçülmesine rağmen ileri teknolojili sistemlerin devreye girmesiyle üstünlüğün korunabileceğini savunuyorlar. ABD Hava Kuvvetleri ise uzun vadede eski platformlardan vazgeçip yenilikçi teknolojilere yönelmeyi hedefliyor. Ancak Venable ile Mitchell Institute for Aerospace Studies raporuna göre, modernizasyon programlarının birçoğu ya ertelendi ya kısıtlandı ya da iptal edildi.
ABD, gizlilik, lojistik, tecrübe ve müttefik desteği konusunda hâlâ üstünlük sağlıyor olsa da Çin’in coğrafi avantajı, savunma hatları ve artan üretim kapasitesi hızlı bir şekilde farkı kapatıyor. Özellikle Tayvan çevresinde bir çatışma ihtimali, bu farkın kritik bir etken haline geleceğini gösteriyor. ABD Hint-Pasifik Komutanı Amiral Samuel Paparo, bu yıl Kongre’de yaptığı konuşmada Çin’in ABD’ye kıyasla 1,2 kat daha hızlı savaş uçağı ürettiğini belirtti. 2026 mali yılı bütçesinde ABD Hava Kuvvetleri’nin yalnızca 24 adet F-35 alması planlanıyor; bu, daha önce hedeflenen rakamın yarısı anlamına geliyor. Çin ise ön cephe filosunun tamamını dördüncü ve beşinci nesil savaş uçaklarıyla yenilemiş durumda. Venable, Çin için “Kapasiteye sahipler. Yetenek açısından rekabetçidirler. Hazırlık açısından da artık bir fark yok ve bu Soğuk Savaş sırasındaki bizim en büyük avantajımızdı.” sözleriyle durumu özetliyor.
Soğuk Savaş sonrası bütçe kesintileri, ABD Hava Kuvvetleri üzerinde derin etkiler doğurdu. Artık güçler arası rekabet, çatışma ve hazırlık konularına odaklanırken, Hava Kuvvetleri plan ve programlardan sorumlu kurmay başkanı Korgeneral Richard G. Moore, geçtiğimiz yıl yaptığı açıklamada “Elimizde 4000 değil, 2000 savaş uçağı var. Yaş ortalamaları 8 değil, 28 yıl. Pilotlarımız ayda 18-20 saat değil, 6-8 saat uçuyor. Büyük güçler arası rekabete hazır değiliz.” sözleriyle mevcut durumu özetlemişti.
