ABD-Australia Kritik Mineraller İçin 8,5 Milyar Dolarlık Güçlü İş Birliği ve Nadir Toprak Elementleri Kronolojisi
ABD ve Avustralya arasında kritik mineraller konusunda kayda değer bir iş birliği imzalandı. Bu çerçevede, özellikle yarı iletkenler, elektrikli araçlar ve savunma teknolojileri için hayati önem taşıyan minerallerin güvenli erişimi hedefleniyor. Anlaşma, Çin’in nadir toprak elementleri (NTE) üzerindeki kontrolünü kırmaya yönelik bir stratejinin parçası olarak değerlendiriliyor.
ABD’den NTE atağı ifadesiyle öne çıkan girişimde, Beyaz Saray’da Başkan Donald Trump ile Avustralya Başbakanı Anthony Albanese arasında atılan imza, önümüzdeki altı ay içinde her iki hükümetin 3 milyar dolarlık yatırımlarıyla başlayıp toplam 8,5 milyar dolarlık bir proje hattını oluşturacak. Batı Avustralya’da yıllık kapasitesi 100 ton olacak yeni bir galyum rafinerisinin kurulması planlanıyor; bu kapasite, ABD’nin mevcut yıllık galyum tüketiminin yaklaşık beş katına tekabül ediyor. Galyum, mikrodalga devreleri ve LED teknolojilerinde kritik bir malzemedir ve şu anda ABD tamamen ithal etmek durumundadır.
Trump, açıklamasında şu sözleri paylaştı: “Yaklaşık bir yıl içinde, bu mineral ve nadir toprak elementlerinden öyle çok olacak ki, bunlarla ne yapacağınızı bilemeyeceksiniz.” Anlaşma yalnızca enerji ve üretim alanlarını değil, savunma teknolojilerini de kapsıyor. 1,2 milyar dolarlık otonom denizaltı aracıları (AUV) alımı Anduril üzerinden yürütülecek ve ayrıca 2,6 milyar dolarlık bir başka anlaşma kapsamında ilk Apache helikopterleri teslim alınacak. Yetkililer, AUV alımının yeni bir program mı yoksa Ghost Shark girişiminin bir uzantısı mı olduğunu netleştirmedi.
ABD cephesinde bununla sınırlı kalmayıp, Pentagon’un MP Materials’a yaptığı 400 milyon dolarlık yatırım ve NioCorp ile USA Rare Earth gibi firmalara desteği, nadir toprak mıknatıs üretimini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu adımlar, Avustralya ile kurulan stratejik iş birliğiyle birleşerek Çin’e olan bağımlılığın azaltılmasını amaçlıyor.
Çin ise küresel nadir toprak üretiminin yaklaşık %61’ini ve işleme kapasitesinin %92’sini tek başına karşılıyor. Nadir toprak elementleri nelerdir? NTE’ler, lantanitlerle birlikte itriyum ve skandiyumu kapsayan 17 adet elementten oluşuyor. Çin’in yeni politikası, tüm NTE’ler için ihracat lisansı taleplerini tek merkezden yürütme hedefini taşıyor.
Türkiye’de NTE rezervleri konusunda ise Enerji Bakanlığı, Beylikova ve Sivrihisar bölgelerini kapsayan alanda yaklaşık 694 milyon ton NTE bulunduğunu açıkladı. Bu sahaların Çin’in ardından dünyanın en büyük ikinci rezervi olabileceği belirtilirken, Eti Maden İŞLETmeleri Genel Müdürlüğü’nün 2023 yılında ilgili çalışmaları için lisanslar aldığı kaydedildi. Cevherin açık işletme yöntemiyle çıkarılması, zenginleştirme ve hidrometalürji süreçleriyle NTE’nin yanı sıra barit, florit ve yan ürünler olan toryumun da elde edilmesi hedefleniyor.
