Türkiye’nin NKM Gündemi: Küçük Modüler Reaktörler ve Stratejik Yol Haritası
Milli İstihbarat Akademisi (MİA), yayımladığı yeni raporda enerji talebinin artışını ve fosil yakıtlara olan bağımlılığın risklerini ele alarak, yenilenebilir enerji tek başına ihtiyacı karşılamadığında küçük modüler reaktörlerin (KMR/SMR) Türkiye için stratejik bir çözüm sunduğunu öne sürüyor. Türkiye’nin kalkınma vizyonunda düşük karbonlu ve kesintisiz enerji erişiminin öncelik olduğuna vurgu yapan rapor, KMR’lerin bu hedefe katkı sağlayacağını belirtiyor. Ayrıca, nükleer enerjinin denizaltılar ve uçak gemileri gibi platformlarda yüksek güç yoğunluğu ve uzun menzil sağlama becerisini işaret eden rapor, NÜKDEN projesinin hayata geçirilmesinin stratejik önemini de vurguluyor.
Raporda, 2053 enerji hedeflerinden biri olarak toplamda 20 gigavat nükleer kurulu güce ulaşılması planı yer alıyor. Bu kapasitenin bir bölümünün geleneksel büyük reaktörlerden karşılanacağı; yaklaşık 5 gigavatlık payın ise KMR’lerden geleceği belirtiliyor. Akkuyu NGS’nin inşasının devam ettiği, Sinop ve İğneada’da yeni santrallerin kurulması düşüncesinin ise hâlâ kesinleşmediği ifade ediliyor. 2050’ye doğru enerji talebinin yaklaşık 1000 teravat saatini aşacağı öngörüsünün bulunduğu raporda, kaynak çeşitliliğinin ulusal güvenlik için kritik olduğuna işaret ediliyor.
KMR teknolojisi, sadece enerji güvenliği açısından değil, Türkiye’nin küresel konumunu güçlendirecek bir aktör olarak da değerlendiriliyor. Türkiye’nin KMR üreticisi ve ihracatçısı konumuna gelmesi halinde savunma sanayisinde İHA/SİHA dönüşümüne benzer bir etki yaratması bekleniyor. Uluslararası ortaklıklar ve teknoloji transferinin bu süreçte hayati olduğu, Avrupa ile Asya arasındaki pazarlarda stratejik işbirliklerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
SMR/KMR’ler, 10–300 megavat aralığında tasarlanıp fabrika ortamında üretilebilen ve yaklaşık 5 yıl içinde devreye alınabilen sistemler olarak tanımlanıyor. Geleneksel reaktörlere kıyasla daha kısa inşa süreleriyle ölçeklenebilirlik imkanı sunuyor ve tüketim merkezlerine yakın konumlandırılabildiği için iletim kayıpları azaltılıyor. Ayrıca bölgesel ısıtma, deniz suyu arıtma (desalinasyon) ve hidrojen üretimi gibi alanlarda da kullanılabilirler. Nükleer denizaltılar ve askeri üsler ile şebeke dışı bölgelerde kullanım potansiyelleri de raporda dikkat çekici olarak belirtiliyor.
Doğru yönetişim ve insan kaynağı planlamasıyla Türkiye’nin yalnızca kullanıcı konumunda kalmayıp teknoloji ihraç eden bir merkez haline gelebileceği değerlendirilirken, bu hedeflerin koordineli ve sürdürülebilir biçimde yürütülmesi için Nükleer Enerji Başkanlığı kurulması önerisi öne çıkıyor. Bu koordinasyon yapısının, teknoloji seçimi, yerlileştirme ve insan kaynağı planlamasında bütüncül bir yaklaşım sunacağı ve karar alma süreçlerindeki yetki karmaşalarını azaltacağı ifade ediliyor. Rapor, kurulacak başkanlığın KMR projeleri başta olmak üzere Türkiye’nin nükleer enerji vizyonunun sürdürülebilirliğinde kritik bir rol üstleneceğini vurguluyor.
