KURGAN ile Vergi Denetiminde Yeni Dönem: Piyasada Başlayan Değişim ve Riskli İşlemler
Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, sahte belge (naylon fatura) düzenleme ve kullanımını engellemek amacıyla yapay zeka destekli KURGAN (Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi) uygulamasını devreye aldı. Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir aşama başlatan KURGAN, Türkiye genelindeki tüm mal ve hizmet işlemlerini anlık olarak tarayarak pek çok kriter ve veri kaynağından elde edilen bilgiler üzerinden risk puanları hesaplıyor ve denetim süreçlerine dahil ediyor.
KURGAN’ın riskli gördüğü işlemler için mükelleflere bilgi akışı sağlanıyor. Bu süreçte, alımlarda indirim konusu yapılıp yapılmadığı, düzeltme beyannamesinin verilip verilmediği gibi sorular içeren bildirimler gönderiliyor ve işlemlerin kontrol edilmesi isteniyor. İlk uygulama sürecinde piyasada bir belirsizlik hâkimi olmaya başladı; yüzlerce firmanın riskli mükellef olarak işaretlenmesi resmi bir inceleme veya rapor olmadan gerçekleştirildi.
Ayrıca bu bildirimler yalnızca firmaları değil, onların müşterilerini de etkileyerek tedarik zincirinde karışıklığa yol açtı. Bazı firmalar, riskli mükellef uyarısı aldıkları tedarikçilerle ticari ilişkilerini durdurdu ve özellikle ithal girdilerin alımlarında naylon fatura gibi yorumlamalara başvurarak risk işaretlemelerini hatalı buldu. Bu durum, uzun süreli iş ilişkilerini sarsarak ticari itibar üzerinde olumsuz bir etki yarattı.
Sektördeki temsilciler, somut bir tespit veya resmi tebligat olmadan yapılan riskli mükellef bildirimlerinin güven ve ticari itibar üzerinde zarar yarattığını dile getiriyor. TÜRMOB Başkanı Emre Kartaloğlu da kayıt dışı ekonomiyle mücadelede bu sistemin arkasında olduklarını belirtirken, yasal altyapının güçlendirilmesi gerektiğini özellikle vurguladı.
