NASA Artemis III İçin Şirketler Yarışını Yeniden Şekillendiriyor: SpaceX’i Geçici Gecikmeler ve Blue Origin Tartışması
NASA, Artemis III için attığı adımları yeniden gözden geçirirken ajansın geçici başkanı Sean Duffy, SpaceX’in takvimde geri kalmasının insanlığın Ay’a dönüş hedefini tehdit ettiğini belirtti. Duffy’ye göre artık tek bir şirkete bağlı kalınmayacak; kamu ve özel sektör arasında yeni bir rekabet dönemi başlatılacak. SpaceX’in Ay göreviyle ilgili iptal çabaları konuşulurken, 2021 yılında SpaceX’e verilen 2,9 milyar dolarlık sözleşme rüzgârı dört yıl içinde Starship’in sadece sınırlı testlerle ilerlemesiyle karşılaştı ve Artemis 3 için planlanan insanlı iniş birkaç kez ertelendi. Bu ertelemeler 2024’ten itibaren 2025’e, sonra 2027’ye ve son olarak 2028’e kaydırıldı.
Duffy ayrıca NASA’nın Blue Origin dahil olmak üzere diğer uzay şirketlerine yeni teklifler sunmayı düşüneceğini ifade etti. 2023 yılında Blue Origin 3,4 milyar dolarlık sözleşme karşılığında Artemis 5 için Blue Moon iniş aracı geliştirme imkanı elde etmişti. Şirket yetkilileri ise destek vermeye hazır olduklarını belirtti. Şu anda SpaceX ve Blue Origin’in gelişimini hızlandırmak amacıyla planların sunulması için 29 Ekim’e kadar süre tanınmış durumda.
Ayrıca NASA tüm ticari uzay endüstrisine yönelik yeni bir bilgilendirme süreci başlatacak ve Ay’a dönüş sürecini hızlandırmak için bir bilgi talebi (RFI) yoluyla tedarik zincirini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu adımlar, Çin’in etkisini kırmayı ve rekabeti artırmayı amaçlıyor. SpaceX’in yerine yeni bir şirket arayışında olan ajans, Artemis 3’ün Ay yüzeyine insan indirecek görevi olarak kalmasını istemekte kararlı.
Elon Musk ise Blue Origin’in Artemis 3’ü devralabileceği iddialarını eleştirel bir şekilde değerlendirdi ve Blue Origin’in şimdiye kadar yörüngeye faydalı yük bile gönderebilmiş olmadığını söyleyerek eleştirileri sürdürdü. Uzmanlar, Starship ve Blue Moon’un da karmaşık yakıt ikmali süreçlerine bağlı olarak geliştirme sürelerini uzatabileceğini ifade ediyor. NASA’nın amacı Artemis 3’ü, insanları 50 yıl sonra ilk kez Ay yüzeyine indirmek olarak belirlenmiş durumda; ancak mevcut gecikmeler bu hedefi ciddi şekilde riske atıyor. CNN’e konuşan NASA yetkilisi ise “Tek bir şirkete güvenemeyiz. Blue Origin daha hızlı ilerliyorsa görevi onlara verebiliriz; iki uzay yarışını da kazanmak istiyoruz” şeklinde görüşlerini paylaştı.
